Sáng ngày 25/7 ( tức ngày 12/6 năm Bính Ngọ ), tại Đền thờ Đoàn Xuân Lôi ( Đền Quan Trạng ), thôn Đức Phúc, xã Đức Quang, đại diện các chi họ Đoàn trong và ngoài tỉnh cùng du khách thập phương đã thành kính tham dự Lễ húy kỵ Khôi nguyên Đoàn Xuân Lôi – danh nhân lịch sử, vị Thành hoàng làng được nhân dân nhiều thế hệ tôn kính, phụng thờ.

Đền thờ Đoàn Xuân Lôi thuộc thôn Đức Phúc

     Đền thờ Đoàn Xuân Lôi được xây dựng trên vùng đất Cửa Miệu, nơi tương truyền gắn với phần mộ và ngôi đền cổ thờ ngài. Theo tư liệu lịch sử, Nguyên quán của ông tại làng Trâu Lỗ, xã Mai Đình, huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang (nay là xã Xuân Cẩm, tỉnh Bắc Ninh ). Đoàn Xuân Lôi sinh vào khoảng giữa thế kỷ thứ XIV, mất trong những năm đầu thế kỷ XV.

     Năm Giáp Tý (1384) đỗ đầu khoa thi Thái học sinh dưới triều Trần. Ông là người học rộng, tài cao, tính tình cương trực, trải qua nhiều triều vua Trần và Hồ, đã làm đến chức quan “Trung thư Hoàng môn Thị lang kiêm trị Ái Châu Thông phán. 

Các đồng chí Trần Thị Thùy Nhung - Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy; Nguyễn Thị Hồng Minh - Phó Chủ tịch UBND; Lê Quang Thành - Chánh Văn phòng Đảng ủy dự lễ dâng hương bậc tiền nhân.

     Khi vua tôi Trần Trùng Quang giương cao ngọn cờ khởi nghĩa chống giặc Minh, khôi phục cơ nghiệp nhà Trần tại Bà Hồ, Chi La, gần với vùng đất Nghệ An, Đoàn Xuân Lôi đã nhanh chóng tham gia ứng nghĩa và mất tại vùng Bình Hồ, thuộc xã Yên Hồ trước đây ( nay thuộc thôn Đức Phúc, xã Đức Quang ). 

Đông đảo con cháu, du khách thập phương về dự lễ với tấm lòng thành kính

     Về sau, nhân dân lập đền thờ, suy tôn ông làm Thành hoàng và được các triều Nguyễn sắc phong là vị phúc thần bảo hộ cho dân làng. Đền thờ Đoàn Xuân Lôi đang được địa phương đề nghị UBND, Sở Văn hoá Thể thao và Du lịch tỉnh Hà Tĩnh Xếp hạng di tích lịch sử văn hoá .

Lễ húy kỵ được tổ chức trang nghiêm theo nghi thức truyền thống. 

     Ban nghi lễ với các vị chủ tế, bồi tế, chấp sự trong trang phục áo thụng, khăn đóng tiến hành các nghi lễ dâng hương, hiến lễ, đọc chúc văn, dâng rượu, hiến trà và cầu nguyện trước anh linh Khôi nguyên Đoàn Xuân Lôi. 

Các lễ phẩm truyền thống được chuẩn bị chu đáo, thể hiện lòng biết ơn và sự thành kính của con cháu, nhân dân đối với bậc tiền nhân.

     Sau phần lễ là hoạt động gặp gỡ, giao lưu của đại diện các dòng họ Đoàn và nhân dân địa phương trong không khí đầm ấm, nghĩa tình. 

Đây không chỉ là dịp tưởng nhớ công lao của một bậc hiền tài có nhiều đóng góp cho đất nước mà còn góp phần vun đắp tinh thần đoàn kết cộng đồng, giáo dục truyền thống yêu nước, hiếu học và đạo lý "Uống nước nhớ nguồn", "Ăn quả nhớ người trồng cây" cho các thế hệ hôm nay và mai sau.

Ông Đoàn Đình Anh - Chủ tịch Hội Khuyến học Hà Tĩnh, đại diện con cháu họ Đoàn bày tỏ niềm xúc động khi trở về dâng hương tưởng niệm Khôi nguyên Đoàn Xuân Lôi. "Đối với con cháu họ Đoàn, Khôi nguyên Đoàn Xuân Lôi không chỉ là niềm tự hào của dòng tộc mà còn là tấm gương sáng về tinh thần hiếu học, khí tiết và lòng trung nghĩa. Con cháu họ Đoàn vô cùng biết ơn Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân xã Đức Quang đã nhiều năm gìn giữ ngôi đền, chăm lo hương khói và tổ chức lễ húy kỵ trang trọng hằng năm. Nghĩa tình ấy là minh chứng đẹp cho đạo lý 'Uống nước nhớ nguồn', góp phần để những giá trị lịch sử, văn hóa của tiền nhân được gìn giữ và lan tỏa đến các thế hệ mai sau."

     Lễ húy kỵ Khôi nguyên Đoàn Xuân Lôi đã trở thành nét đẹp văn hóa tâm linh đặc sắc của xã Đức Quang. Việc duy trì nghi lễ thường niên không chỉ góp phần bảo tồn, phát huy giá trị của di tích lịch sử - văn hóa mà còn khơi dậy niềm tự hào về truyền thống khoa bảng, hun đúc ý chí học tập, rèn luyện và cống hiến của thế hệ trẻ, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa quê hương và lan tỏa những giá trị tốt đẹp của dân tộc.