Là xã đồng bằng ven sông, có sông La, sông Lam chảy qua và tuyến đê La Giang dài 9,3 km, Đức Quang là một trong những địa phương thường xuyên chịu ảnh hưởng của mưa bão, lũ lụt. Toàn xã hiện có 5.037 hộ, với 17.515 nhân khẩu, trong đó gần một nửa dân cư sinh sống ở vùng ngoài đê, thấp trũng. Vì vậy, mỗi khi mưa lớn, lũ lên, nhiều khu dân cư bị ngập sâu, giao thông chia cắt, đời sống và sản xuất của người dân bị ảnh hưởng.

Đoàn công tác của BTV Đảng ủy, do đồng chí Bùi Khắc Phong, Phó Chủ tịch HĐND xã làm trưởng đoàn khảo sát tình hình, công tác phòng chống bão lụt, hướng dẫn bà con nhân dân khu vực Bãi Đình chủ động đối phó với đợt mưa lớn diện rộng.

   Đặc biệt, các thôn Đức La, Đức Vĩnh, Quang Lộc, Đức Xá, trong đó khu vực Bãi Đình ( thôn Đức Vĩnh ) với 7 hộ, 19 nhân khẩu là những địa bàn thường xuyên chịu tác động của lũ. Có thời điểm hàng trăm hộ dân bị cô lập nhiều ngày. Năm 2025, thiên tai diễn biến phức tạp, bão, áp thấp nhiệt đới, lốc xoáy xảy ra dồn dập, tổng thiệt hại trên địa bàn ước khoảng 145 tỷ đồng. 

   Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải nâng cao khả năng chủ động phòng ngừa, ứng phó và giảm thiểu thiệt hại do thiên tai.

Đoàn công tác chỉ đạo thôn Đức Vĩnh bám sát, theo dõi tình hình, diễn biến thời tiết để tuyên truyền, cảnh báo người dân phòng tránh lũ hiệu quả.

      Một trong những giải pháp thích ứng thiết thực đang phát huy hiệu quả tại Đức Quang là kiên cố hóa nhà ở và xây dựng nhà chạn chống lũ. Với những hộ dân vùng ngoài đê, nhà chạn không chỉ là nơi tránh trú khi nước lũ dâng cao mà còn giúp bảo vệ vật nuôi, nông cụ và tài sản.

Những năm gần đây bà Lệ rất yên tâm khi đã có nhà chạn tránh lũ

   Gia đình bà Trần Thị Lệ, thôn Đức La là một trong những hộ đã chủ động xây dựng nhà chạn kiên cố. Công trình không chỉ giúp gia đình yên tâm hơn trong mùa mưa lũ mà còn tạo thêm không gian để bảo vệ vật nuôi, nông cụ và tài sản khi nước lên.

Nhà chạn còn là nơi để gia đình bà Lệ cất trữ thức ăn cho trâu bò

 “Trước đây mỗi khi lũ về gia đình rất lo, phải tìm cách đưa người, tài sản và vật nuôi lên chỗ cao. Bây giờ nhà cửa kiên cố hơn, có nhà chạn để tránh trú, trâu bò, gia cầm và một số tài sản cũng có chỗ để đưa lên cao, nên khi có mưa lũ cũng chủ động hơn.” Bà Lệ chia sẻ.

   Anh Nguyễn Văn Chiến, một người dân cũng cho hay: Khi xã, thôn thông báo có mưa lớn, lũ lên là gia đình chủ động chằng chống nhà cửa, kê cao đồ đạc, đưa vật nuôi lên nhà chạn, chuẩn bị lương thực, nước uống và các vật dụng cần thiết. Nếu có tình huống phải di dời thì gia đình cũng sẵn sàng chấp hành. Quan trọng nhất là mình phải chủ động trước, chứ đến khi nước lên rồi mới xử lý thì rất khó.”

Ở vùng ngoài đê xã Đức Quang nhà nào cũng có thuyền là phương tiện đi lại duy nhất trong mùa mưa lũ

   Cùng với sự chủ động của người dân, địa phương từng bước đầu tư hệ thống hạ tầng phòng, chống thiên tai. Đường giao thông được bê tông hóa; hệ thống kênh mương, kè chống sạt lở, cống tiêu thoát nước được nâng cấp. Đặc biệt, trên địa bàn đã xây dựng nhà tránh trú thiên tai cộng đồng tại thôn Quang Lộc ( Tiền Phong cũ ), sức chứa khoảng 300 người. Công trình vừa phục vụ sinh hoạt cộng đồng, vừa là nơi tránh trú an toàn khi có bão lũ.

Người dân xóm vạn chài, với 24 hộ ở thôn Quang Lộc mẫy năm gần đây không còn nỗi lo mùa lũ vì đã có nhà ở kiên cố trên bờ ( Ảnh: Tư liệu )

   Trước mùa mưa bão, cấp ủy, chính quyền xã Đức Quang xác định phương châm “phòng là chính, chủ động từ sớm, từ xa”, lấy “4 tại chỗ” làm giải pháp trọng tâm. 12/12 thôn được yêu cầu xây dựng phương án cụ thể, rà soát lực lượng, phương tiện, vật tư và các hộ dân nằm trong vùng nguy hiểm. Phương án di dời, sơ tán dân cũng được xây dựng theo từng khu vực, ưu tiên người già, trẻ nhỏ và các hộ ở vùng thấp trũng, có nguy cơ bị cô lập.

Khu tái định cư của những hộ dân vạn chài ( Ảnh: Tư liệu )

   Hiện toàn xã có 7 thuyền máy, 2 máy phát điện, 23 máy cưa xích, 116 phao tròn, 225 áo phao và 6 loa cầm tay phục vụ công tác phòng, chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn. Tuy nhiên, một số thiết bị đã được trang bị từ lâu, sắp hết niên hạn sử dụng, cần tiếp tục được kiểm tra, đánh giá chất lượng để có kế hoạch sửa chữa, bổ sung và thay thế, bảo đảm đáp ứng yêu cầu cứu hộ trong tình huống khẩn cấp.

Các hộ chủ động kiểm tra, vệ sinh phương tiện trước mùa mưa lũ

   Ông Trần Xuân Thạch – Phó Chủ tịch UBND xã Đức Quang cho biết: “Đức Quang có gần một nửa dân cư sống ở vùng ngoài đê, vì vậy công tác phòng chống thiên tai phải được chuẩn bị từ sớm. Xã đã chỉ đạo các thôn thực hiện nghiêm phương châm ‘4 tại chỗ’, chủ động lực lượng, phương tiện, vật tư và phương án di dời dân. Mục tiêu là tuyệt đối không để bị động, bất ngờ, trước hết phải bảo đảm an toàn tính mạng cho nhân dân.”

Kỹ năng phòng chống thiên tại được cấp nhật liên tục 

   Cùng với việc bảo vệ dân cư, đảm bảo an toàn tuyến đê La Giang là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng. Toàn tuyến đê dài 19,2 km, trong đó đoạn qua Đức Quang dài 9,3 km. Những năm qua, tuyến đê đã được đầu tư nâng cấp, góp phần tăng khả năng chống chịu trước lũ. 

   Thiên tai ngày càng diễn biến bất thường, khó dự báo, vì vậy với Đức Quang, phòng chống bão lũ không thể chỉ trông chờ vào các công trình hay chờ đến khi lũ xảy ra mới ứng phó. Điều quan trọng là phải chủ động phòng ngừa, nâng cao khả năng chống chịu của cộng đồng và từng hộ dân.

   Từ một địa bàn thường xuyên chịu cảnh ngập lụt, chia cắt, Đức Quang đang từng bước xây dựng thế trận phòng, chống thiên tai chủ động hơn, với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và sự đồng thuận của người dân. Nhà cửa kiên cố, nhà chạn chống lũ, các công trình kè, cống, đường giao thông và điểm tránh trú cộng đồng đang tạo thêm “lá chắn” cho vùng ngoài đê.

   Dù không thể loại bỏ hoàn toàn những rủi ro do thiên tai gây ra, nhưng với phương châm “chủ động phòng ngừa – ứng phó kịp thời – khắc phục hiệu quả”, Đức Quang đang từng bước giảm thiểu thiệt hại, để người dân vùng thường xuyên hứng chịu mưa lũ có thể yên tâm hơn, chủ động hơn và an toàn hơn trước những diễn biến ngày càng bất thường của thiên tai.